دسته بندی : حرکات اصلاحی
۱۴۰۴/۱۱/۱۲
شست پای کج که با نام علمی هالوکس والگوس شناخته میشود، یکی از شایعترین ناهنجاریهای اسکلتی پا است. در این عارضه، انگشت شست پا بهتدریج به سمت سایر انگشتان منحرف میشود و در ناحیه مفصل شست، برجستگی استخوانی ایجاد میگردد. این مشکل علاوه بر تغییر شکل ظاهری پا، میتواند باعث درد، التهاب، محدودیت حرکتی و کاهش عملکرد در فعالیتهای روزمره و ورزشی شود.
شست پای کج در بین افراد مختلف، بهویژه خانمها، ورزشکاران و افرادی که کفش نامناسب استفاده میکنند، شیوع بالایی دارد. آشنایی با علتها، علائم و روشهای درمان و پیشگیری از این عارضه میتواند نقش مهمی در حفظ سلامت پا و جلوگیری از پیشرفت آن داشته باشد.
در حالت طبیعی، انگشت شست پا باید در راستای استخوانهای کف پا قرار داشته باشد. اما در شست پای کج، استخوان متاتارس اول به سمت داخل و انگشت شست به سمت بیرون منحرف میشود. این تغییر زاویه باعث ایجاد فشار غیرطبیعی روی مفصل شست پا شده و به مرور زمان منجر به درد و تغییر شکل مفصل میگردد.
این انحراف معمولاً بهصورت تدریجی ایجاد میشود و اگر بهموقع کنترل نشود، میتواند شدت پیدا کند و حتی باعث درگیری سایر انگشتان پا شود.
شست پای کج معمولاً به دلیل یک عامل خاص ایجاد نمیشود، بلکه ترکیبی از عوامل مختلف در بروز آن نقش دارند:
ساختار استخوانی پا و نوع قرارگیری مفاصل میتواند ارثی باشد. افرادی که در خانواده آنها سابقه شست پای کج وجود دارد، بیشتر در معرض این عارضه هستند.
پوشیدن کفشهای تنگ، نوکتیز و پاشنهبلند یکی از مهمترین عوامل ایجاد و تشدید شست پای کج است. این نوع کفشها فشار زیادی به انگشتان پا وارد میکنند و باعث انحراف تدریجی شست میشوند.
کف پای صاف، ضعف عضلات کف پا و اختلال در الگوی راه رفتن میتواند باعث توزیع نادرست فشار روی مفاصل پا شده و زمینهساز شست پای کج شود.
آسیبهای قبلی پا، التهاب مفاصل، آرتروز و برخی بیماریهای التهابی میتوانند احتمال بروز این ناهنجاری را افزایش دهند.
علائم شست پای کج در افراد مختلف متفاوت است و ممکن است از خفیف تا شدید متغیر باشد. مهمترین علائم عبارتاند از:
در مراحل پیشرفته، درد میتواند دائمی شود و حتی پوشیدن کفشهای معمولی را دشوار کند.
پا نقش اساسی در تعادل، حرکت و انتقال نیرو در بدن دارد. وجود شست پای کج میتواند عملکرد ورزشی را بهطور قابل توجهی تحت تأثیر قرار دهد. این عارضه باعث تغییر در الگوی گام برداشتن شده و فشار بیشتری به سایر مفاصل مانند مچ پا، زانو، لگن و حتی کمر وارد میکند.
در ورزشکاران، شست پای کج میتواند باعث کاهش قدرت، بیثباتی، درد هنگام دویدن و افزایش خطر آسیبهای ثانویه شود. به همین دلیل، توجه به سلامت پا و اصلاح این ناهنجاری برای افراد فعال و ورزشکاران اهمیت ویژهای دارد.
تشخیص شست پای کج معمولاً با معاینه فیزیکی پا انجام میشود. پزشک یا متخصص حرکات اصلاحی با بررسی زاویه انگشت شست، میزان برجستگی استخوان و الگوی راه رفتن، شدت ناهنجاری را ارزیابی میکند. در موارد پیشرفته ممکن است تصویربرداری برای بررسی دقیقتر وضعیت استخوانها انجام شود.
تشخیص زودهنگام نقش مهمی در جلوگیری از پیشرفت عارضه و موفقیت درمانهای غیرجراحی دارد.
در بسیاری از موارد، شست پای کج را میتوان با روشهای غیرجراحی کنترل و علائم آن را کاهش داد. این روشها شامل موارد زیر هستند:
استفاده از کفشهایی با پنجه پهن، پاشنه کوتاه و فضای کافی برای انگشتان پا، فشار روی مفصل شست را کاهش میدهد و درد را کمتر میکند.
پدهای مخصوص شست پا، فاصلهدهنده انگشتان و اسپلینتهای اصلاحی میتوانند به کاهش فشار و بهبود راستای انگشت شست کمک کنند.
تمرینات تقویتی و کششی برای عضلات کف پا و انگشتان نقش بسیار مهمی در کنترل شست پای کج دارند. این تمرینات باعث بهبود تعادل عضلانی و کاهش فشار روی مفصل میشوند.
در صورت وجود درد و التهاب، استراحت و مراقبت از پا میتواند به بهبود علائم کمک کند.
انجام منظم تمرینات اصلاحی میتواند به کاهش درد و جلوگیری از پیشرفت شست پای کج کمک کند. برخی از تمرینات مفید عبارتاند از:
این تمرینات باید بهصورت منظم و کنترلشده انجام شوند تا بیشترین تأثیر را داشته باشند.
در مواردی که درد شدید است یا ناهنجاری به مرحله پیشرفته رسیده و درمانهای غیرجراحی پاسخگو نیستند، ممکن است جراحی توصیه شود. هدف جراحی اصلاح زاویه استخوانها، کاهش درد و بازگرداندن عملکرد طبیعی پا است. تصمیم برای جراحی باید توسط پزشک متخصص و بر اساس شرایط فردی گرفته شود.
پیشگیری از شست پای کج، بهویژه برای ورزشکاران و افراد فعال، اهمیت زیادی دارد. رعایت نکات زیر میتواند خطر بروز این عارضه را کاهش دهد:
شست پای کج یک ناهنجاری شایع اما قابل کنترل است که در صورت بیتوجهی میتواند باعث درد مزمن و کاهش عملکرد حرکتی شود. آگاهی از علتها، علائم و روشهای درمان و پیشگیری، نقش مهمی در حفظ سلامت پا دارد. با انتخاب کفش مناسب، انجام تمرینات اصلاحی و رسیدگی به موقع، میتوان از پیشرفت این عارضه جلوگیری کرد و کیفیت زندگی و عملکرد ورزشی را بهبود بخشید.
